TÜPLÜGAZIN EMNİYETLİ KULLANIMI
Fiziki ve kimyevi özelliklerinden ötürü kullanımında çok dikkatli olunması gereken LPG'nin tüplü kullanımı, depolanması ve nakliyesi esnasında dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıdadır.
Tüketiciler, tüpleri ve tüp donanımlarını tanıtma ve kullanma kılavuzlarına uygun olarak kullanmalı ve aşağıdaki hususlara dikkat etmelidirler.
a) Dolu LPG tüplerini abonesi oldukları dağıtım şirketinin yetkili başbayisi, yetkili bayisi veya yetkili tali bayisinden almalıdırlar.
b) Tüpün üzerinde, Türk Standardına uygun imal edildiğini gösteren TS 55 işaretini, TSE işaretini ve TS 5306 standardına göre periyodik kontrolünün yapılmış olması gereken tüplerde bu kontrolün yapıldığına dair işareti ile dağıtım şirketinin adı özellikle aranmalıdır.
c) Tüplerin üzerindeki LPG valfinin TS 1862 standardına uygun olduğunu gösteren işaret aranmalıdır.
d) Paslı, şişkin, ezik, kesik, boyasız, çatlak, yangın hasarlı.. vb.tüpler kullanılmamalıdır.
e) Tüple cihaz arasındaki hortum bağlantısı eksiz ve gereği kadar uzunlukta olmalı, ancak uzunluğu 1,5 metreyi geçmemelidir.
f) Hortumun dedantöre ve yakıcı cihaza bağlantıları kelepçe ile yapılmalı, eskiyen, çatlayan yumuşayan, sertleşen veya imal tarihinden itibaren 3 yıl sonra kullanılan hortumlar yenisi ile değiştirilmelidir.
g) Yakıcı cihazın yakınında kolay tutuşabilen maddeler (kağıt, naylon, plastik, tül örtü, perde ve sıvı yakıtlar vb.) bulundurulmamalıdır.
h) Tüp yakıcı cihaz seviyesinden aşağıya konmalı ve dik konumda kullanılmalıdır.
ı) Tüp doğrudan doğruya güneş ışınlarına maruz kalmamalı, kalorifer radyatöründen en az 2 m. ve soba gibi ısıtıcıların en az 4 m. uzağına konmalıdır.
i) Yakıcı cihaz, az havalanan küçük hacimli bir yerde bulunuyorsa burası sık sık havalandırılmalıdır. Ayrıca tüp hiçbir zaman çevre kotunun altında bulunan zeminden havalandırılmayan mahallerde bulundurulmamalıdır.
j) Tüp değiştirirken tüpün bulunduğu hacimde gaz birikmesi mevcutsa (gaz havadan ağır olduğu için zeminden itibaren birikmeye başlar) bir havlu veya bir süpürge ile birikmiş gaz açık havaya sevk edilmelidir.
k) Yakıcı cihaza yeni tüp bağlarken yakınında yanmakta olan mum veya alev halinde yanan başka bir cisim varsa, tüp bağlama işlemi bu cisim söndürüldükten sonra yapılmalıdır.
l) Cihaza yeni tüp bağlantısı yapıldıktan sonra bağlantı yerlerinde gaz kaçağı olup olmadığı sabun köpüğü ile kontrol edilmelidir. Kibrit, çakmak gibi açık ateş kaynakları kesinlikle kullanılmamalıdır. Kaçak varsa vanayı kapatıp dedantörü çıkarıp bayiye haber verilmelidir.
m) Gaz kaçağı halinde kibrit yakılmamalı, elektrik anahtarı çevrilmemeli, buzdolabı kapağı açılmamalıdır. Kıvılcıma neden olabilecek hareketlerden sakınılmalıdır.
n) Aşırı hava akımı ve yemek taşmaları cihaz alevini söndürerek gaz birikmesine sebep olur. Çok büyük tehlike arzeden bu durumla karşılaşmamaya dikkat edilmelidir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında önce vana kapatılmalı, daha sonra pencere, kapı ve benzeri havalandırma yerleri açılarak odanın havalandırılması ve biriken gazların dışarıya çıkması sağlanmalıdır. Bunlar yapılmadan kesinlikle cihaz kullanılmamalıdır.
o) Kullanılan veya yedek LPG tüplerinin dolap içerisinde bulunması durumunda, dolap kapağının altında havalandırma delikleri açılmalıdır. Yedek tüp kullanılan tüpün yanına konulmamalıdır. Her aile en fazla bir adet tüp yedekleyebilir.
p) Piknik tüpü üzerinde çapı 20 cm den büyük tencere vb. kaplar konulmamalıdır.
r) LPG tüpleri ve bunlarla birlikte kullanılan cihazlar, uyumak için kullanılan mahallerden yatmadan önce çıkarılmalıdır. Borusuz sobalar, kamping lamba ve sobalar yanar halde bırakılıp uyunmamalıdır.
BOŞALAN LPG TÜPÜNÜN DEĞİŞTİRİLMESİ ESNASINDA DİKKAT EDİLECEK OLAN HUSUSLAR:
Boş tüpün çıkarılması işlemleri :
a) Öncelikle tüpün değiştirileceği mahaldeki soba, lamba ve benzeri açık ateşler söndürülmelidir.
b) Fırın veya ocağın düğmelerinin kapalı olduğuna dikkat edilmelidir.
c) Tüpün regülatörünün düğmesinin kapalı konumda olduğuna dikkat edilmelidir.
d) Regülatörün kenarlarından avuçla tutarak parmakla regülatörün altındaki siyah halka kaldırılmalı ve bu şekilde regülatör yukarı doğru çekilmelidir. Bu işlemlerin doğru yapılması sonucu regülatör yerinden çıkar.
Dolu tüpün takılması işlemleri :
a) Regülatör ve ucundaki hortum dolu tüpün çemberinin altından geçirilmelidir.
b) Tüpün regülatörünün düğmesinin kapalı olduğuna dikkat edilmelidir.
c) Regülatör, tüp valfinin üzerine dik olarak oturtulmalıdır.
d) İki elle regülatörün iki tarafından aşağı doğru bastırılmalı ve siyah halkanın hafif bir "tık" sesiyle beraber yerine oturduğu duyulmalıdır.
e) Son olarak regülatörden sıkıca tutulup tüp hafifçe yerinden kaldırılmak suretiyle regülatörün tam olarak oturup oturmadığından emin olunmalıdır. Bu işlem sonunda tüp regülatör ile beraber yerden kalkıyor ve regülatörden ayrılmıyorsa regülatör düzgün takılmış demektir.
f) Ocak yakılmadan önce regülatör, hortum ve cihazda gaz kaçağı kontrolü sabun köpüğü ile yapılmalıdır.
DÖKMEGAZ TESİSAT GÜVENLİĞİ
LPG'nin depolanmasında ve kullanımında görev alan herkesin aşagıdaki temel özellikleri bilmesi gerekmektedir.
a) LPG basınçlı kaplar içinde likit fazında depolanır, ağırlığı su ile karşılaştırıldığında yaklaşık yarısı kadar olup renksizdir.
b) LPG buharı (gaz fazı) havadan ağır olup, kaçak halinde yere çökerek kuytu köşelerde kalabilir veya kanallar içinde kaçağın kaynağından çok daha uzak noktalara ulaşarak yangın tehlikesi yaratabilir.
c) Hava ile %2 ila %10 oranında karıştığında yanıcı bir yakıt halini alır. Bunun dışındaki karışım oranlarında zengin veya fakir karışım oluştuğu için yanma olmaz, ancak zengin bir karışımın etrafa yayılmasıyla her an için yanmaya uygun hale gelebilir.
d) Likit fazında olabilecek küçük bir kaçak, 300 katı kadar genleşip gaz fazına dönüşerek geniş bir hacmi tehlikeli hale sokabilir.
e) LPG buharı zehirsiz olmasına rağmen anestezik özelliği olup yüksek konsantrasyonda solunması tehlikelidir.
f) LPG normalde kokusuz bir gaz olup kaçağın anlaşılabilmesi için merkaptan ile kokulandırılmaktadır.
g) Likit LPG'nin atmosferik ortamda, etrafından ısı alarak hızla buharlaşması sebebiyle çıplak cilde teması soğuk yanığına sebep olur. Bu nedenle LPG'nin cilde deyme ihtimalinin olduğu işlemlerde koruyucu gözlük ve eldiven kullanılmalıdır.
h) Boş olduğu düşünülen bir stok tankı bile, içinde gaz fazında LPG bulundurması nedeniyle tehlike yaratabilir.
Dökme LPG tesisinin projelendirilmesine gerekli özenin gösterilmesi ve ilgili standartlara uyulması ile, olası bir yangın tehlikesinin oluşması engellenerek, herhangi bir tehlike anında zamanında müdahale edilmesi imkanı sağlanarak kazanın boyutlarının büyümesi engellenebilir ve işletme esnasında arıza ve bakımlardan dolayı zaman ve iş gücü kaybı azaltılabilir.